Dilimizde karşılığı olmayan bir kavramı idrak edip uygulayabilir miyiz? Yani dilde olmayan şey kültürde olabilir mi?
Ağır ve felsefi bir soru gibi göründüğünün farkındayım ama önemli bir soru.
Mesela Japoncada bir kavram var, Tsujigiri.
Eski Japonya'da, bir samuray yeni bir kılıç aldığında, o kılıcın ne kadar keskin olduğunu denemek için, gece karanlıkta yol kenarında bekleyip yoldan geçen herhangi birinin üzerinde kılıcı deniyormuş. Yani samuray, kılıcı denemek için yoldan geçen rastgele birini kesiyor.
İşte bu eylemin adı, Tsujigiri.
Japonya'da böyle bir eylem olduğu için böyle bir kavram var. Bizde ne böyle bir eylem ne de böyle bir kavram var. Bu yüzden bize tuhaf, belki komik, belki de korkutucu geliyor. Ama Japonlar için öyle değil, kültürlerinde var.
Buna Dilsel Görelilik de deniyor. Eğer bir kavramın dilde tek kelimelik, güçlü bir karşılığı yoksa, o toplumun o kavramı uygulama veya idrak etmesi zorlaşıyor.
Neden böyle bir girizgah yaptım? Şu yüzden:
Türkçede, İngilizcedeki "trade off" kavramının bilinen, kullanılan, oturmuş bir karşılığı yok.
Ve trade off kavramı, stratejinin temel direği.
Belki de bu yüzden, Türkiye'de stratejiden bahsetmek ve stratejinin gereklerini uygulamak, çok zor. Çünkü dilde karşılığı olmayan bir kavramın idrak edilip uygulanması çok zor.