"Dikkat çekelim, köpeği ısıralım" derken markaların düştüğü çok tehlikeli bir tuzak var. O da şu:
Ürünü aynı bırakıp… Hizmeti aynı bırakıp… İş modelini aynı bırakıp…
Yani her şeyi rakiplerle bire bir aynı yapıp sadece sosyal medyada zıpırlık yaparak dikkat çekmeye çalışmak.
Buna "Ryanair yanılgısı" diyelim.
(Bilmeyenler için, Ryanair bir havayolu şirketi ve sosyal medyayı çok çok iyi kullanıyorlar. Mizah, müşteriyle dalga geçme, gündemdeki olaylara anlık tepki verme, ne ararsanız var.)
Bugün birçok marka, Ryanair’in TikTok ve X’te müşterileriyle dalga geçen, laf sokan ve etkileşim rekorları kıran paylaşımlarına bakıp "Bak adamlar sosyal medyayı ne güzel kullanıyor, biz de sosyal medyada biraz zıpırlık yapalım" diyor.
Ama kaçırdıkları şey şu: Ryanair’in sosyal medyada yaptıkları şaka değil, iş modelinin ilanı.
Adamlar uçağı 25 dakikada geri kaldırıyor. Koltukların arkaya yatma mekanizmasını bozulup masraf çıkarmasın diye kaldırdılar, yani koltuklar arkaya yatmıyor. Koltuk ceplerini bile temizlik süresini kısaltmak için söktüler. Yani ürünün ve operasyonun kendisi zaten "Biz size en ucuz bileti veriyoruz, bizden konfor beklemeyin" diyor.
İş modelinin kendisi bu derece radikal olduğu için, sosyal medyada müşteriye "Evet, uçakta diz mesafemiz çok dar ama 15 Euro'ya uçuyorsun, ağlama" diyebiliyorlar. Çünkü söyledikleri evet sert ama gerçek.
Ürününüzde, teklifinizde, vaadinizde veya duruşunuzda hiçbir radikallik yokken, sadece sosyal medyada zıpırlık yaparsanız, insanlar belki güler geçer ama markanızla ilgili iz bırakamazsınız.
Bu yüzden mesele, şaklabanlık yapmak değildir. Markanın iddiasını, insanların birbirine anlatmadan duramayacağı somut bir olaya veya kanıta dönüştürmektir. Ryanair’in esprileri bu yüzden çalışıyor çünkü büyük bölümü markanın iddiasını anlatıyor.
Önünüze markanızla ilgili dikkat çekici bir fikir geldiğinde, bunun şaklabanlık mı yoksa stratejik bir hamle mi olduğunu anlamak için şu 3 soruyu sorabilirsiniz:
1. İnsanlar bunu arkadaşına tek cümlede nasıl anlatacak?
Eğer bir fikri "Duydun mu, şu marka şöyle bir şey yapmış!" diye tek bir çarpıcı cümlede özetleyemiyorsanız, o fikirde haber değeri yoktur.