Kategoriler
İş Dünyası Yapay Zeka

Yapay zeka nedir? Ne işimize yarar?

Teknik terimlerle boğulmadan, yapay zeka nedir ve ne işe yarar sorularının cevabı

Yapay zeka üzerine çalışan bilim insanlarının ve teknoloji uzmanlarının yapay zeka nedir sorusuna verdikleri cevap başka bir konu, bu teknolojiyi tanımak ve kullanmak isteyenlerin öğrenmeye çalıştıkları ise başka bir konu.

Eğer yapay zeka üzerine çalışan bir teknoloji uzmanı/bilim insanı değilseniz, sizin için önemli olan bu teknolojiyi nerede ve nasıl kullanabileceğiniz ve size ne faydası olacağıdır.

Bu yüzden aşağıda, bu teknolojiyi anlamak ve kullanmak isteyenler için yapay zekanın ne olduğunu anlatmaya çalıştım. (Merak edenler için yapay zeka nedir sorusunun literatürdeki cevabını ayrıca yazdım, buraya tıklayıp okuyabilirsiniz.)

Yapay zeka teknolojisini tanımak ve kullanmak isteyenler için, yapay zeka nedir?

Ajay Agrawal, Joshua Gans ve Avi Goldfarb, Prediction Machines: The Simple Economics of Artificial Intelligence adlı kitaplarında yapay zekayı bir öngörü teknolojisi olarak tanımlıyorlar. Ve daha çarpıcı bir ifadeyle diyorlar ki: Yapay zeka bir tahmin makinasıdır.

(Kıskandığımı itiraf etmeliyim, belki biraz aşırı basitleştirme ama müthiş bir sadeleştirme.)

Evet, şu an yapay zeka aslında bir tahmin makinasıdır.

Bilim kurgu dünyasının ve medyanın anlattığı yapay zeka fantezilerini unutun. Çünkü medyaya ve bilim kurgu dünyasına bakarsak, yapay zeka önce işlerimizi elimizden alacak, sonra da dünyayı ele geçirecek. Öyle bir şey yok:) Şu anki yapay zekanın o noktaya gelebilmesi için daha 40.000 fırın ekmek yemesi gerekiyor.

Şu an yapay zeka teknolojileri, süper tahmin makineleri gibi çalışıyor.

Belli alanlarda çok isabetli öngörülerde bulunabiliyor ve her geçen gün, öngörüde bulunabildiği alanlar ve öngörülerindeki isabet oranları artıyor. Üstelik bu teknolojilere ulaşma maliyetleri de gün geçtikçe azalıyor.

Yanlış anlaşılmasın, tahmin makinası derken teknolojiyi küçümsemiş olmuyoruz. Çünkü bu çok önemli bir kabiliyet. Hatta yapay zeka bir gün işlerimizi elimizden alacak ve sonra da dünyayı ele geçirecekse, yine bu öngörü kabiliyeti sayesinde bunları yapacak. Bu konuyu ilerde konuşuruz.

Şu an anlatmaya çalıştığım, bugün kullandığımız haliyle yapay zekanın (aslında daha doğrusu makine öğrenmesinin) temelinin tahmin olması. Yani olasılık hesabı.

Şu anki yapay zeka teknolojilerinin temeli, tahmindir.

Telefon kilidinizi yüz tanımayla kullanıyorsanız, telefona baktığınızda yapay zeka sizi tanıyıp telefonun kilidini açıyor ya hani… Başka birisi telefonu eline alınca, açılmıyor…

Aslında yapay zeka sizi tanımıyor. O kişinin siz olup olmadığınız hakkında bir tahminde bulunuyor.

O anki görüntünün siz olup olmadığınızla ilgili bir olasılık hesabı yapıyor ve kendi belirlediği oranlarda yüksek bir olasılıkla sizseniz, telefonun kilidini açıyor. (Merak edenler için, Apple kendi sitesinde, 1 milyonda 1 ihtimalle, iPhone’un başka birini siz zannetme olasılığının olduğunu açıkça söylüyor: https://support.apple.com/en-us/HT208108)

Bir yapay zeka modelinin amacı karar vermektir. Sürekli…

Bu fotoğraftaki sen misin başkası mı? Frene mi basmalıyım gaza mı? Frene basacaksam sert mi basmalıyım yumuşak mı? Bu reklamı mı göstermeliyim diğer reklamı mı? Bu üründen mi daha fazla üretmeliyim bu üründen mi? Çeviri yaparken bu kelimeyi mi kullanmalıyım yoksa bu kelimeyi mi?

Bir yapay zeka uygulaması böyle sorulara cevap vermek üzere modellenir. Çıkan yanıtların da bir olasılık değeri vardır. Kesin cevap her zaman garanti değildir. Yapay zeka modeli, hatayı en aza indirmeye çalışır ve kendini sürekli günceller, öğrenir.

Yapay zeka hangi alanlarda kullanılıyor, bazı örnekler

Mesela, ham petrolün içindeki su oranını öngörebilen ve rafinerinin verimliliğini artırabilen yapay zeka uygulamaları var. (Bkz: Validere)

Belgeleri tarayarak hataları ya da dolandırıcılık ihtimallerini öngören yapay zeka uygulamaları var.

Kullanıcıların hangi partiye oy vereceğini öngörüp onlara özel içerikler ve reklamlar kurgulayan yapay zeka uygulamaları da var:) (Bkz: Facebook–Cambridge Analytica scandal)

Chatbot’lar, yani firmaların müşteri hizmetleriyle chat yaptığımız yapay zeka uygulamaları da tahminde bulunuyor. Yazdığımız kelimelerden, ne derdimiz olduğunu tahmin edip ona göre bize cevap veriyorlar. (Türkçe uygulamalar çoğunlukla saçmalıyor. Sebebini ayrı bir yazıda konuşuruz.)

İşin özü, tahmin.

Kısacası makine öğrenmesi, derin öğrenme, nöral ağlar, istatistiksel modeller, karmakarışık terimler ve kodlar, yani yapay zeka hakkında duyduğunuz her şey, tek bir şeye hizmet ediyor: Bir konu hakkında eldeki verileri kullanarak bir tahminde, bir öngörüde bulunmaya…

Dolayısıyla, yapay zekayı ve makine öğrenimini daha derin bir düzeyde anlamak ve yapay zeka uygulamaları tasarlamak istiyorsanız, olasılık teorisini sağlam bir şekilde anlamanız gerekiyor.

Ama yapay zekayı ve makine öğrenmesini ben kendi işletmemde nasıl kullanırım diye düşünüyorsanız, olasılık teorisiyle uğraşmanıza gerek yok. Kavramanız gereken tek şey, bu teknolojinin bir tahmin makinası olduğu. 

Bir yapay zeka uygulamasının sizin işinizde neleri tahmin etmesi, hangi öngörülerde bulunması işinizi daha verimli hale getirir. Ya da başka bir açıdan bakarsak, rakibiniz bir tahmin makinası kullanmaya başlarsa ve neleri öngörürse sizin için sorun olur?

Tahmin makinasını hangi sorun için nerede ve nasıl kullanabileceğinizi hayal edip bulmak, şu an bu teknolojilere ulaşmaktan ve kullanmaktan daha zor olabilir.

Bu işlere meraklıysanız, şimdiden bunları düşünmeye başlasanız iyi olur. Çünkü yapay zeka teknolojilerine ulaşmak gün geçtikçe ucuzluyor ve siz kullanmasanız da rakibiniz yakında bu teknolojileri kullanmaya başlayabilir.

Aşağıdaki yazılara da mutlaka göz atın

Yapay zeka nedir sorusunun bilim dünyasındaki cevabı

Yapay zeka hakkındaki safsatalar ve gerçekler

Yapay zekayı anlamak için 5 soru ve 5 cevap

Yapay zeka hakkında bilmeniz gereken 87 kavram ve anlamlarını içeren yapay zeka sözlüğü

Kaynaklar:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir