Kategoriler
İş Dünyası Yapay Zeka

Rodney Brooks

Konu yapay zeka ve robotikse,
Elon Musk onun getir götürünü yapar:
Rodney Brooks

Kayınvalidesinin evinde sıkılınca, robot teknolojisinin seyrini değiştiren bir dahi. Robot süpürgeler dahil, kullandığımız çoğu yapay zeka ve robotik teknolojisinin babası. MIT’nin efsane profesörlerinden biri, Rodney Brooks.

Kayınvalide ziyareti, robot teknolojisini değiştiriyor

1985 yılının yazında 31 yaşındaki Rodney Brooks, robot teknolojileri üzerine çalışırken, eşi ve çocuğuyla 1 aylığına Tayland’daki kayınvalidesini ziyarete gitmek durumunda kalıyor. 

Evdekiler İngilizce bilmiyor, Brooks Tayca bilmiyor. Hava aşırı sıcak ve dışarı çıkmasını da pek istemiyorlar, çünkü güvenli değil.

Eve tıkılan Brooks, sıkıntıdan evdeki sivrisinekleri ve böcekleri incelemeye başlıyor ve düşünüyor: 

Minicik beyinleri ve hepi topu 100.000 nöronları var. İnsanlarda ise 100 milyara yakın nöron var. Ama bu böcekler, bizim yıllardır üzerinde uğraştığımız yapay zekalı robotlardan daha akıllılar. Avlanıyorlar, kendilerine besin buluyorlar, ürüyorlar, onları yakalamaya çalışınca kaçıyorlar… Biz bu robotları tasarlarken bir yerde yanlış yapıyoruz ama nerde?

Jeton düşüyor. 

Robotlarla ilgili gelişimin tarihini değiştiren de, bu an oluyor. Rodney Brooks, robotları o güne kadar denenmemiş bir şekilde, daha basit komutlarla programlamaya karar veriyor. 

Evlerde kullanılan robot süpürgelerden Brooks’un endüstriyel amaçlı robotu Bakster’a kadar olan süreç, o gün başlıyor.

Rodney Brooks ve Baxter. Fotoğraf: Webb Chappell.
Rodney Brooks kimdir?

Brooks, 1954’te Adelaide, Avustralya’da doğmuş. Daha 4 yaşındayken kendisine profesör demeye başlamışlar. 1981’de Stanford’da doktorasını almış. Sonra da MIT’nin Yapay Zeka Laboratuvarı’na geçmiş. 10 yıl boyunca bu laboratuvarı yönetmiş. Bugün üniversiteden emekli ama California’da bir sahil kasabasında yerleşip bulmaca çözmüyor. Robust AI adlı şirketiyle, endüstriyel robotlar tasarlamaya ve üretmeye devam ediyor. Aslında bulmaca çözüyor, evet.

Brooks’un devrimsel fikri

Robotlar 1960’lardan beri fabrikalarda kullanılıyor. Ama sabit kollar şeklinde ve belirli otomatik hareketleri yaparak.

70’lerin başında hareket edebilen bir robot denemesi var. Shakey isimli robotu SRI International geliştiriyor. Shakey için aslında tekerlekli bir bilgisayar da diyebiliriz. Çünkü bir ana bilgisayara kabloyla bağlı.

Tekerlekli bilgisayar, Shakey.

70’lerin sonunda bir deneme daha var. Stanford’da geliştirilen bir robot hareket edip engellerden kaçabiliyor. Ama o da 1 metreyi 15 dakikada kat edebiliyor. 

Brooks da benzer denemeler yapıyor

Kayınvalidesinin evine gitmeden önceki dönemde Brooks da, benzer denemeler üzerinde çalışıyor. Binlerce sayfalık kodlar, karmakarışık matematiksel denklemler ve çok yüksek işlemci gücü ihtiyacıyla, çözümler arıyor.

Kayınvalidesinin evinde jeton düşünce, bu karmaşadan kaçınması gerektiğini anlıyor. Her olası durumu öngörerek, bunları klasik programcılık tekniğiyle kurallar dizisi şeklinde kodlamaya çalışmanın anlamsızlığı kavrıyor.

Deha, karmaşığı alıp basitleştirmektir

Makineye basit talimatlar veriyor. Makinenin kararlarını da, aldığı geri bildirimlerle vermesini sağlıyor ve şu an basit görünen ama o gün için devrimsel bir çözüm buluyor.

Şöyle ki, bu mantıkla ilk tasarladığı ve Allen adını verdiği, tekerlekli bir çöp tenekesine benzeyen robota, sensörler takıyor ve tek bir temel talimat veriyor:

Hiç bir şeye çarpma.

Robot Allen, bu haliyle, sabit duruyor. Ama kendisine biri yaklaşırsa, ondan uzaklaşıyor.

Sonra bir talimat daha ekliyor: Dolaş.

Sensörleriyle, bu 2 talimatla ve yönünü belirleyeceği hedefle robot Allen, kalabalık bir odadan kimseye çarpmadan geçebilecek hale geliyor.

Robot teknolojisinde devrim

Basit talimatlar ve sensörlerin bu basit talimatları devreye sokup çıkarmasıyla, bir robotun hareket edebilmesi, önceki denemelere göre çok daha basitleşiyor.

Brooks, Allen’da kullandığı yöntemle daha sonra Herbert adında başka bir robot tasarlıyor. Bu robot, MIT Yapay Zeka Laboratuvarı’nda dolaşabiliyor ve yerde gördüğü boş meşrubat kutularını toplayıp geri dönüşüm kutusuna atıyor.

Geri dönüşümcü Herbert
iRobot

Brooks, 1990’da iRobot adında bir şirket kuruyor ve ABD ordusu için robotlar geliştiriyor. Bu robotlar kara mayınlarını temizlemek, yıkıntılarda arama yapmak ve askerlere teçhizat taşımak için kullanılıyor.

2002’de ise iRobot, dünyanın ilk temizlik robotu Roomba’yı geliştiriyor. Roomba 25 milyondan fazla satıyor.

İlk temizlik robotu, Roomba
Rethink Robotics

2008’de, Rethink Robotics adlı yeni bir şirket kuruyor. Bu şirket Baxter ve Sawyer isimli 2 endüstriyel robot üretiyor. 

Baxter

Brooks bir röportajında, insan dünyasına kolay entegre olabilmesi için bu robotlara insani nitelikler vermeye çalıştığını söylüyor. Mesela Baxter, sensör ve kameralarla donatılmış, endüstriyel amaçla üretilmiş 165 kiloluk bir robot. Fakat LCD tabletten bir yüzü var. 

Robot da olsa, insan insandır

Brooks, Baxter’a bir yüz entegre etme nedenini şöyle açıklıyor: 

“Bir makinenin insanlarla etkileşimde bulunabilmesini istiyorsanız, insanları şaşırtan şeyler yapmasa iyi olur. Bu yüzden Baxter’in LCD gözleri, hareket ederken ulaşmak üzere olduğu noktaya bakıyor ve hareketleri insan perspektifinden daha öngörülebilir hale geliyor.”

Baxter, tutmuyor

Brooks’un Baxter’ı tasarlarken ve üretirken hayal ettikleri çok da gerçekleşmiyor.

Baxter için Brooks’a ilham veren Çin’deki fabrikalar olmuş. Binlerce işçinin rutin hareketlerle yaptığı işleri yapabilecek bir robot fikri Çin gezisinde aklına düşmüş.

Bir işçinin maliyetinden daha az maliyetli bir robot geliştirebilirse, Amerikan imalat sektörünün Çin imalat sektörüyle rekabet edebileceğini düşünen Brooks, Baxter’ı bu amaçla tasarlamış.

Baxter, tasarlanma amacına uygun bir fiyatla da piyasa sürülmüş. Baxter’ın bir işletmeye maliyeti 2014 yılında 25.000 Dolar. En az 6500 saat de çalışma ömrü var. Saatlik maliyeti 4$’a geliyor. 2014’de Amerika’da imalat sektörünün ortalama işçi maliyeti ise 35,53 dolar.

Ama Baxter piyasada pek tutmuyor. Brooks da Rethink Robotics’i ve teknolojilerini satıyor.

Brooks bugün ne yapıyor?

Rodney Brooks’un bugün yeni bir şirketi var: Robust AI. Şirket, robotların üretim şeklini yeniden keşfedeceğini iddia ediyor.

Brooks’un 40 yıldır yaptıklarına bakarsak, keşfedebilirler, evet.

Aşağıdaki yazılara da göz atabilirsiniz:

İçerik önerileri dışında Netflix’in kullandığı yapay zeka teknolojileri

Yapay zeka nedir? Teknik terimlerle boğulmadan, yapay zeka nedir ve ne işe yarar sorularının cevabı

Yapay zekayı anlamak için 5 soru 5 cevap

Yapay zeka hakkındaki safsatalar ve gerçekler

İşletmeniz yapay zekaya hazır mı?

Kaynaklar:

https://www.technologyreview.com/2019/08/21/133411/rodney-brooks/

https://www.bostonmagazine.com/news/2014/10/28/rodney-brooks-robotics/

https://www.roboticsbusinessreview.com/rbr/rodney_brooks_ai_systems_very_narrow_tools/

https://en.wikipedia.org/wiki/Rodney_Brooks

https://rodneybrooks.com

https://www.britannica.com/topic/Herbert-robot

https://www.robust.ai

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir